|
Whistleblower: klokkenluider avant la lettre 08-11-2006 Wanneer maakte ik voor het eerst kennis met het begrip whistleblower? Ik weet het mij nog goed te herinneren. Het was tijdens colleges van de inmiddels overleden marketing-goeroe prof. Stanley C.Hollander aan Michigan State University. Het was in 1980 alweer. De colleges gingen over de macro-economische effecten van marketing. Wordt de samenleving als geheel nu beter of slechter van de marketing-inspanningen van het bedrijfsleven was de centrale vraag. Het antwoord luidde – u raadt het al – ja mits… Tijdens de colleges werd aandacht geschonken aan terugroepacties voor gevaarlijke producten en ook kwam het begrip whistleblower aan de orde. In de Verenigde Staten heeft het woord whistleblower vaak een positieve gevoelswaarde en beperkt het begrip zich niet tot werknemers. Consumer advocate en latere presidentskandidaat Ralph Nader gold destijds als klassiek voorbeeld. Nader schreef in 1965 alweer Unsafe at any speed. Het boek ging over de als gevaarlijk beoordeelde Chevrolet Corvair. Whistleblowing en de consumentenbeweging zijn in de Verenigde Staten traditioneel nauw met elkaar verbonden. Ook het begrip muckraker kwam aan de orde. Muckraker werd ooit tot geuzennaam van journalisten die maatschappelijke misstanden beschreven. Het begrip verloor aan glans toen het in verband werd gebracht met laagwaardige schandaaljournalistiek die er genoegen in schiep in de mest van grote organisaties en bekende personen te wroeten. Soms lagen zelfs chantagepraktijken op de loer. Veel later, midden jaren negentig, hoorde ik binnen een gezaghebbende Amsterdamse gemeentelijke dienst voor het eerst de term klokkenluider. Dat was ongetwijfeld resultaat van de inzet van wijlen Ien Dales die integriteit binnen de overheid definitief op de beleidsagenda wist te plaatsen. Jaap T. Nienhuis Column www.jaaptnienhuis.nl |