Artikelen

Woekerpolissen? De klokkenluider van 3 miljard rand.

November 2006 publiceerde de Autoriteit Financiële Markten (AFM) de uitkomsten van een onderzoek naar de hoogte van de (verborgen) kosten bij beleggingsverzekeringen. De AFM-studie maakt duidelijk dat verzekeraars enorme kosten in rekening brengen aan polishouders, zodat er voor de consument vaak nauwelijks een positief rendement valt te behalen met dit type verzekeringen.

Recentelijk zijn ook publicaties verschenen van prof.dr. Lans Bovenberg (Economische faculteit, Universiteit van Tilburg) in NRC Handelsblad van 13 december 2006: 'Maak een einde aan de perverse solidariteit' en in ESB. Hierin pleit Bovenberg voor differentiatie van de pensioengerechtigde leeftijd al naar gelang de gemiddelde levensverwachting van een beroepsgroep. Ik wil hier niet ingaan op de risico's die verregaande differentiatie in zich kan bergen voor het algemene verzekeringsprincipe: worden vrolijke carnaval vierende Brabanders straks jonger gepensioneerd dan ascetisch levende Groningers (gesteld dit gedrag hun levensverwachting zou medebepalen)? Ik wil hier slechts wijzen op onderzoek dat whistleblower Rob Rusconi heeft verricht. Deze Zuidafrikaanse actuaris heeft eveneens aandacht geschonken aan dit onderwerp. Ook heeft hij zich verdiept in de hoge verborgen administratiekosten die levensverzekeraars in rekening brengen.

Het begrip whistleblower is in de Angelsaksische wereld - qua klokkenluiderswetgeving inclusief Zuid-Afrika - ruimer dan het Nederlandse begrip klokkenluider. In de Angelsaksische wereld verstaat men onder whistleblowing het naar buiten brengen van een misstand ten behoeve van het publiek belang. Onder het ruime begrip vallen niet alleen (voormalig) werknemers, maar in principe een ieder die een misstand waarneemt die tegen het publiek belang indruist. Het kan bijvoorbeeld ook gaan om zogeheten consumer advocates. Rob Rusconi is hier bij uitstek een voorbeeld van.

Rusconi-rapport: same story, other place

Toen de actuaris Rusconi bezig was met zijn onderzoek voor het in Zuid-Afrika inmiddels befaamde Rusconi-rapport, kon hij niet vermoeden dat de uitkomsten ervan zoveel teweeg zouden brengen: nooit heeft hij het tumult opgezocht dat volgde[1]. In 2003 besteedde hij zes maanden aan een gedetailleerde analyse van de levens- en pensioenverzekeringensector in Zuid-Afrika en zijn bevindingen schokten de sector en de regering. ‘Ik had informatie verzameld over veertig landen en wilde de efficiency van de Zuid-Afrikaanse pensioensector vergelijken met internationale normen. Ook al verwachtte ik dat er enige inefficiencies zouden zijn en marginaal hogere kosten, toch was ik geschokt door de hoogte van de bijkomende poliskosten'.

Uit het onderzoek bleek dat sommige pensioen- en verzekeringspolissen kosten hadden van meer dan 40% en dat bij een looptijd van veertig jaar. Het kwam erop neer dat 40% van investering opging aan kosten. Internationaal is dat percentage 25%. Door deze bevindingen ontstond een publiek debat dat uitmondde in parlementair onderzoek. Inmiddels is de Zuid-Afrikaanse regering met de sector overeengekomen dat ongeveer drie miljard rand - ruim 300 miljoen euro - wordt terugbetaald aan polishouders. Ook zijn er afspraken gemaakt over de kosten die de maatschappijen in rekening brengen bij voortijdig beëindigen van een polis. Consequentie van het onderzoek is dat verzekeraars de kosten van levensverzekeringen transparant moeten maken. Volgens de klokkenluider hangen de hoge kosten samen met de complexiteit van de producten. De meeste maatschappijen hebben zo’n 300 producten en elk jaar worden nieuwe producten gelanceerd. Dit veroorzaakt hoge kosten van administratie en automatisering.

Ander onderzoek van Rusconi toont aan dat de lagere inkomenscategorieën een kortere levensverwachting hebben wat een hogere jaarlijkse uitkering voor hen verdedigbaar maakt. Rusconi heeft nu veel opdrachtgevers voor wie hij onderzoek verricht, waaronder de overheid. Hij is duidelijk meer dan een luis in de pels. Hij brengt advies uit aan de verzekeraars met de bedoeling nieuwe producten te ontwikkelen die optimaal aansluiten bij de behoeften van polishouders. Gezien het lopende publiek debat in Nederland, is het belangrijk inspiratie te putten uit de studies van Rusconi.

--------------------------------------------------------------------------------

[1] The R3bn whistle-blower, May Fischer-French meets Rob Rusconi, the actuary who caused all the trouble in the life industry, Mail&Guardian January 13 to 19 2006.

Archief
januari 2007